หลักการปฐมพยาบาลเบื้องต้น
หลักการปฐมพยาบาลเบื้องต้น คือ การประเมินสถานการณ์และผู้บาดเจ็บอย่างปลอดภัย, การขอความช่วยเหลือฉุกเฉิน, การให้การดูแลเบื้อง ต้นตามลำดับความรุนแรง (โดยเริ่มจาก ABC: ทางเดินหายใจ, การหายใจ, การไหลเวียนโลหิต), การจำกัดการเคลื่อนไหว, และการดูแลเฉพาะกรณี เช่น บาดแผลไฟไหม้, บาดแผลมีเลือดออก, หรือการบาดเจ็บจากการเล่นกีฬาด้วยหลักการ RICE (พัก, ประคบเย็น, พัน, ยกสูง)
1. ประเมินสถานการณ์และความปลอดภัย
- ตรวจสอบที่เกิดเหตุ: มองหาสิ่งที่เป็นอันตรายที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อทั้งผู้ช่วยเหลือและผู้บาดเจ็บ.
- ประเมินผู้ป่วย: ตรวจดูว่าผู้บาดเจ็บมีสติหรือไม่ โดยการเรียกและสัมผัส.
- ขอความช่วยเหลือ: ติดต่อขอความช่วยเหลือจากหน่วยแพทย์ฉุกเฉิน (เช่น โทร. 1669) หากผู้บาดเจ็บมีอันตรายหรืออาการหนัก
2. ดูแลทางเดินหายใจและการหายใจ (ABC)
- ปลดเสื้อผ้าที่รัดแน่น: เช่น กระดุมคอเสื้อ เพื่อให้หายใจสะดวกขึ้น.
- จัดท่าทาง: จัดผู้ป่วยนอนหงายราบ ยกศีรษะและเชยคางเล็กน้อย เพื่อเปิดทางเดินหายใจ.
- ตรวจการหายใจ: สังเกต ดู ฟัง เพื่อดูว่าผู้ป่วยหายใจหรือไม่.
- ช่วยหายใจ (ถ้าจำเป็น): หากผู้ป่วยไม่หายใจ ให้เริ่ม CPR หรือการเป่าปาก.
3. ดูแลการไหลเวียนโลหิต (Circulation)
- หยุดเลือด: หากมีเลือดออก ให้กดห้ามเลือดโดยตรงบริเวณบาดแผล.
- ยกส่วนที่บาดเจ็บ: หากบาดแผลอยู่ที่แขนหรือขา ให้ยกส่วนนั้นให้สูงขึ้นเพื่อลดเลือดออกและอาการบวม.
- ประคบเย็น: ใช้ผ้าชุบน้ำเย็นหรือน้ำแข็งประคบบริเวณที่บาดเจ็บเพื่อลดอาการบวมและปวด.
4. หลักการดูแลเฉพาะกรณี
- บาดแผลมีเลือดออก: กดห้ามเลือด, ยกส่วนที่บาดเจ็บให้สูงขึ้น, และนำส่งโรงพยาบาลหากเลือดไม่หยุด.
- ไฟไหม้/น้ำร้อนลวก ระดับ 1 (ผิวแดง): เปิดน้ำเย็นไหลผ่าน 10-20 นาที.
ระดับ 2 (มีตุ่มพอง): ห้ามเจาะตุ่มพอง.
ระดับ 3 (ผิวหนังถูกทำลาย): ปิดด้วยผ้าสะอาดและรีบนำส่งโรงพยาบาลทันที.
- บาดเจ็บจากการเล่นกีฬา (RICE):
- Rest (พัก): พักการใช้งานส่วนที่บาดเจ็บ.
- lce (ประคบเย็น): ประคบด้วยความเย็นเพื่อลดอาการบวม.
- Compression (พัน): ใช้ผ้ายืดพันรอบส่วนที่บาดเจ็บให้กระชับเพื่อลดบวม.
- Elevation (ยก): ยกอวัยวะที่บาดเจ็บให้สูงกว่าระดับหัวใจ.